17 dec 2025 | Gezondheid, Naomi, Supplementen, Tips
Naomi kijkt in de spiegel en slaakt een diepe zucht. Nee, ze wordt niet blij van wat ze ziet. Pas nog kwam ze een foto tegen van vroeger, van toen alles nog heel was. Toen haar gezicht nog recht stond. Ze kan zich nauwelijks voorstellen dat het er ooit weer goed uit zal zien.
Op de foto lacht ze stralend. Met stralend bedoelt ze: een helder, intact gebit. Haar voortanden zijn inmiddels een brug, gelukkig maar. Daardoor oogt de eerste aanblik nog enigszins ‘normaal’. Maar normaal is het natuurlijk niet. Ze heeft nog maar één gave tand in haar mond. Alle andere tanden en kiezen zitten vol met meerdere vullingen. Haar gebit rammelt letterlijk aan alle kanten.
Alleen dit jaar al zijn er meer dan vijfentwintig vullingen uitgevallen. De laatste keer was schrikken: binnen één week braken er stukjes af van twee kiezen. Dat is iets heel anders dan het gebruikelijke pappen-en-nathouden waarbij een vulling simpelweg opnieuw wordt geplaatst.
De gedachte aan een kunstgebit is al voorbijgekomen. Ze wil het niet, maar wat is het alternatief? Zolang alleen de wortels nog goed zijn, is het te doen om te repareren en op te lappen. Maar voor hoe lang? Ze heeft inmiddels twee second opinions gehad. De ene tandarts wilde overal kronen op plaatsen. De andere stelde voor om alle vullingen te verwijderen en haar hele gebit opnieuw op te bouwen. Vooral dat laatste ziet ze niet zitten. Waarom zouden die nieuwe vullingen wel blijven zitten?
Het probleem komt deels van binnenuit. Men zegt dat er aan het Sjögren-syndroom niets te doen is. Maar haar eigen-wijsheid zegt iets anders. Ze heeft nooit klakkeloos geaccepteerd dat iets ‘nu eenmaal zo is’ omdat een arts dat beweert.
Er zijn mogelijkheden
Toch lacht ze naar haar spiegelbeeld. Want wat heeft ze eigenlijk een geluk. Net op het moment dat ze zich moedeloos voelt, vertelt een vriendin haar dat er een biologische tandarts in de buurt zit. Bijna om de hoek.
Ze is er inmiddels geweest. En ja, er zijn mogelijkheden. Mogelijkheden om haar gebit opnieuw op te bouwen met een speciaal type composiet: harder dan wat doorgaans wordt gebruikt en beter bestand tegen haar aandoening.
Hoe je gebit je lichaam beïnvloedt
Wat misschien nog belangrijker is: een deel van haar lichamelijke klachten blijkt samen te hangen met haar slechte gebit. Wie weet dat wakker worden met vastzittende schouders veroorzaakt kan worden door tandenknarsen? Als je kaak de hele nacht in beweging is, heeft dat invloed op de spieren in je nek en schouders. Het hoeft dus niet altijd stress of een verkeerde slaaphouding te zijn.
Ook haar kaak speelt een rol. Wanneer het kaakgewricht kraakt, kan dat betekenen dat de kaak scheef staat. Bij Naomi wordt dit veroorzaakt door een hoektand die niet meer goed staat. Links staat haar gewricht niet goed, en dat blijkt terug te voeren op haar rechter hoektand.
De onderliggende oorzaak van tandenknarsen
Over het algemeen wordt aangenomen dat mensen tandenknarsen door stress. Maar er kan ook een andere, lichamelijke oorzaak zijn. Het lichaam streeft naar balans – ook in de mond.
Wanneer kiezen door vullingen iets lager worden, probeert het lichaam dit te corrigeren. Een van de manieren waarop dat gebeurt, is door tandenknarsen: het lichaam probeert de hoogte van de kiezen weer gelijk te maken. Doordat kiezen steeds lager worden, komt er meer druk te staan op de voor- en hoektanden. Die raken daardoor sneller beschadigd. Als hoektanden beschadigd zijn of scheef gaan staan, kan dit het kaakgewricht ontwrichten.
Oplossingen
Een op maat gemaakt bitje kan het gebit beschermen tegen tandenknarsen. Het zorgt ’s nachts voor meer balans. Een bitje via internet lijkt misschien goedkoper, maar doet in dit geval onvoldoende. Ja, het voorkomt verdere slijtage, maar het herstelt de balans niet.
Ben je een tandenknarser, ga dan in overleg met je tandarts. Soms is de schade nog beperkt, maar voorkomen is beter dan genezen. Had Naomi dit tien jaar eerder geweten, dan was de schade waarschijnlijk veel kleiner geweest.
Genezing van binnenuit
Er is ook een andere benadering: herstel van binnenuit. Suiker speelt hierin een grote rol. Het tast het gebit niet alleen van buitenaf aan, maar beïnvloedt ook processen ín het lichaam. Elke keer dat je suiker eet, wordt je gebit van twee kanten belast.
Als je weet dat tanden en botten uit vergelijkbaar materiaal bestaan, ligt het voor de hand om voor het herstel van je gebit dezelfde stappen te zetten als voor sterke botten. Voeding kan daarin een enorme ondersteunende rol spelen.
Vijf voedingstips die ondersteunen
- Schrap toegevoegde suikers zoveel mogelijk.
- Stop met het drinken van gepasteuriseerde melk; dit kan de calciumhuishouding negatief beïnvloeden.
- Kies zoveel mogelijk voor biologische voeding, omdat deze doorgaans meer voedingsstoffen bevat.
- Overweeg supplementen zoals vitamine K2 en D3 ter ondersteuning van bot- en gebitsgezondheid.
- Eet regelmatig hard voedsel, zoals noten of rauwe wortels, zodat je gebit actief blijft functioneren.
Naomi weet wat haar te doen staat. Ze besluit alle tips serieus op te volgen. Bij de tandarts laat ze een op maat gemaakt bitje aanmeten en een herstelplan opstellen. Eerst komt ze letterlijk in beweging: sporten, haar lichaam sterker maken.
Later zal ze zich verder verdiepen in emotie-eten en in het herstel van haar mondgezondheid, hoe om te gaan met het gebrek aan speeksel in haar altijd te droge mond.
16 dec 2025 | Gezondheid, Recept, Tips
Soms zijn er van die momenten waarop je even vastloopt.
Dat overkwam mij tijdens een gesprek met een jonge moeder.
Ze had een bewuste keuze gemaakt: geen zuivel meer voor haar kinderen. Maar toen kwam de onvermijdelijke vraag:
“Wat geef ik ze dan als toetje?”
En alsof dat nog niet lastig genoeg was: twee van haar drie kinderen zijn moeilijke eters. Griesmeel? Geen succes.
Herkenbaar? Lees dan verder.
Pap zonder zuivel, mét smaak
Als je aan pap denkt, kom je al snel uit bij havermout. Maar of kinderen dat lekker vinden, is altijd afwachten. De oplossing zit ’m vaak in iets simpels: het soort meel en de melk die je gebruikt.
Havermeel in combinatie met notenmelk geeft een zachte, romige pap die veel kinderen wél accepteren. En het fijne is: je kunt eindeloos variëren. Kokosmelk smaakt totaal anders dan amandelmelk. En wie het echt neutraal wil houden, kiest voor rijstmeel.
Basisrecept: zelfgemaakte pap
1 kop haver-, rijst- of boekweitmeel
4 koppen ongezoete notenmelk, kokosmelk of water
Doe alles in een pan en kook het ongeveer 10 minuten. Is de pap te dik? Voeg simpelweg wat extra vocht toe tot je de juiste structuur hebt.
Ik werk zelf graag met koppen, maar je kunt dit natuurlijk ook omrekenen. Reken grofweg 80 gram meel per liter. Je kunt de pap ook prima voor meerdere dagen tegelijk maken.
Zoet zonder suiker
De suikerpot lijkt vaak de snelste oplossing, maar er is een veel gezondere én lekkerdere manier om een toetje zoet te maken: fruit.
Zowel vers als gedroogd fruit geeft natuurlijke zoetheid én smaak.
Vruchtensaus van vers fruit
250 gram zacht, rijp fruit (zoals frambozen, aardbeien of bramen)
Was het fruit en pureer het met een blender of staafmixer tot een gladde saus.
Vruchtensaus van gedroogd fruit
150 gram ongezwafelde gedroogde abrikozen
1 eetlepel citroensap (optioneel)
Week de abrikozen ongeveer drie uur. Pureer ze vervolgens met het weekwater tot een romige saus.
Eindeloos variëren
- Rasp een appel en meng deze met een theelepel kaneel door de warme pap
- Voeg rozijntjes toe
- Vervang appel door stukjes verse dadel of vijg
- Meng de pap met gepureerde banaan
- Voeg een snufje vanillepoeder toe
- Naast pap kun je natuurlijk ook kiezen voor bijvoorbeeld chocolademousse als toetje.
Tot slot: als eten een strijd wordt
Bij moeilijke eters kan eten al snel een machtsstrijd worden. Dit helpt:
- Laat je kinderen één keer per week meehelpen met koken. Laat ze meedenken, samen boodschappen doen en leg uit waarom je bepaalde keuzes maakt.
- Blijf zelf ontspannen. Het toetje dat op tafel staat, is het toetje. Willen ze het niet? Dat is oké, maar er komt niets anders voor in de plaats.
- Richt je aandacht op wat wél goed gaat. Dat werkt vaak beter dan corrigeren.
13 dec 2025 | Algemeen, Gezondheid, Supplementen, Tips
Praktische tips om te bewegen, te ontspannen, gezond te eten en volop te genieten van de kleine momenten die er echt toe doen.
De feestdagen zijn er om van te genieten, helaas rennen we maar al te vaak van het ene naar het andere en voelen we ons gestrest in plaats van ontspannen. Met een beetje aandacht voor beweging, gezond eten, ontspanning en samenzijn kun je er juist energie van krijgen. Deze tips helpen je om de feestdagen relaxed, vrolijk en vitaal door te komen — zodat je volop kunt genieten van de kleine momenten die er echt toe doen.
1. Beweeg elke dag, liefst buiten
In beweging zijn geeft energie, laat je lekkerder in je lijf voelen en stimuleert geluksstofjes. Maak het jezelf gemakkelijk en plan elke dag minimaal één beweegmoment. Ga bijvoorbeeld een stevige wandeling in het bos, langs het strand of door de stad. Of pak de fiets, speel een potje voetbal in het park of verstoppertje met je kinderen. Zet het gewoon in je dagagenda: naar buiten en lekker bewegen. Goed voor je spijsvertering, je gewicht én je vitaliteit. Gewoon doen!
2. Kies voor eenvoudig, natuurlijk en gezond eten
Feestdagen hoeven niet te draaien om overdadige diners en calorierijke hapjes. Houd het simpel. Je hoeft niet alles tegelijk te doen: ontbijten, brunchen én dineren. Focus op kwaliteit in plaats van kwantiteit. Kies voor gezonde, natuurlijke ingrediënten en smakelijke (alcoholvrije) drankjes. Geen keukenprins(es)? Maak er een informeel buffet van. Gezellig, relaxter en leuk voor de kinderen. Het draait om samenzijn, plezier en genieten — dat voelt goed en geeft energie.
3. Bekijk het van de positieve kant
Positiviteit helpt alles soepeler te laten verlopen. Maak je niet druk over kleine dingen: een vergeten cadeautje, gemorste wijn, aangebrand eten — het is allemaal oplosbaar. Ontspan, kijk wat je kunt doen en geniet van de momenten: de verhalen, de schaterlach, de blije gezichten. Zo voed je je vitaliteit en houd je de feestdagen ontspannen.
4. Blijf in het hier en nu
Leg de lat niet te hoog en geniet van elk moment. Let bijvoorbeeld eens bewust op de kleine dingen: voel het water tijdens het handen wassen, kauw je eten langzaam, luister aandachtig naar een verhaal, knuffel je kind of geef je huisdier extra aandacht. Zo keer je terug naar het hier en nu en laat je irritaties en verwachtingen los.
5. Wie goed doet, goed ontmoet
Iets onverwachts voor een ander doen geeft een fijn gevoel. Nodig een alleenwonende buur uit, stuur een liefdevolle kaart, help bij een goed doel of deel speelgoed dat je kinderen niet meer gebruiken. Het plezier en de warmte die je terugkrijgt, voeden je vitaliteit en maken de feestdagen extra betekenisvol.
6. Ontspan en rust uit
Vergeet jezelf niet tijdens de drukte. Slaap voldoende, doe leuke dingen die ontspannen: hobby’s, spelletjes, een bioscoopbezoek, muziek, lezen of een wandeling. Plan tijd voor jezelf: yoga, een massage of een bezoek aan de schoonheidsspecialiste. Ontspanning geeft energie, houdt je fit en helpt je de hectiek van december ontspannen door te komen.
7. Het draait om samenzijn
Feestdagen gaan om de mensen om je heen: gezin, familie, vrienden. Cadeaus, diners en decoraties zijn slechts opsmuk. Richt je op sociale momenten, beleef plezier met je gezelschap, binnen en buiten. Dit zijn de momenten waarop herinneringen ontstaan, en die doen zowel je fysieke als mentale gesteldheid goed.
Kortom: houd het eenvoudig. Hol niet gestrest van hot naar her. Perfectie is niet nodig. De mooiste herinneringen ontstaan niet door vijfgangendiners of grote cadeaus, maar door wat echt belangrijk is: plezier, samenzijn en dingen doen die je een goed gevoel geven.
Mocht je toch merken dat rust vinden lastig blijft, dan kun je onderzoeken wat jou daarin kan ondersteunen. Dat kan van alles zijn: meer pauze, andere keuzes — of, voor sommigen, een supplement dat ontspanning ondersteunt, zoals Bright.
11 dec 2025 | Gezondheid, Naomi, Supplementen, Tips
Vandaag zit de frustratie hoog.
Gefrustreerd probeert Naomi met haar tong te smakken. Het is lastig uit te leggen hoe het voelt om nauwelijks speeksel te hebben. Ze herinnert zich nog goed hoe ze ooit met haar vriendinnen de Vierdaagse liep. Op een gegeven moment was praten onmogelijk. Haar tong zat letterlijk vast aan haar gehemelte. Zonder een slokje drinken ging er niets meer. Hoewel het alweer jaren geleden is, voelt het nog steeds dichtbij.
Vandaag voelt het weer een beetje zoals toen. Ze weet dat het deels frustratie is, want zo erg is het gelukkig nooit meer geworden. Mede omdat ze altijd voorbereid is. In haar tas zit standaard Xylimelt. Ze wil eigenlijk niet precies weten wat erin zit, maar tijdens sporten en zingen is dit kleine hulpmiddel voor nu nog nodig.
Ooit zal het anders zijn.
Dat moet kunnen. Toch?
De tijd zal het leren.
Haar gedachten dwalen af. Tegenwoordig kan ze bij yoga soms een hele les zonder iets te drinken. Een klein geluk. Daar mag ze vaker bij stilstaan, beseft ze. Toegeven aan frustratie brengt haar niets.
Ze ademt een paar keer diep in en besluit haar gedachten te ordenen. Dat helpt haar altijd. Ze pakt pen en papier en zet op een rij wat ze weet over speeksel en spijsvertering. In gedachten praat ze tegen een vriendin.
De spijsvertering begint in de mond
Wist je dat de spijsvertering al in de mond begint?
Speeksel speelt hierin een cruciale rol. Het bevat enzymen die de vertering op gang brengen en helpt je mond schoon te houden. Elke keer dat je eet of drinkt, legt speeksel een beschermlaagje op je gebit. Het neutraliseert zuren, spoelt voedselresten weg en ondersteunt sterk glazuur. Daardoor kan een gezonde mond veel hebben.
Wat gebeurt er bij te weinig speeksel?
Wanneer er te weinig speeksel is, ontstaat al snel een droge mond. Dat is ongemakkelijk. Minder zichtbaar, maar belangrijker, is dat het gebit kwetsbaarder wordt. Door die droogte is het verleidelijk om de hele dag kleine slokjes water te drinken. Dat lijkt te helpen, maar verdunt juist het beetje speeksel dat er nog is.
Slim omgaan met drinken en eten
Een betere aanpak is om af en toe grotere hoeveelheden water te drinken en daarna een tijd niets. Ook kan het helpen om een klein slokje water even in de mond te houden voordat je het doorslikt. Vetrijke voeding, zoals roomboter, kokosolie of een zachte banaan, kan tijdelijk verlichting geven. Drink bij voorkeur niet direct na het eten, zodat het effect langer aanhoudt.
Iedere mond reageert anders. Wat voor de één prettig is, kan voor de ander juist uitdrogend werken. Zo reageert mijn mond beter op kamillethee dan op groene thee. Het vraagt aandacht en experimenteren om te ontdekken wat voor jou werkt.
Ondersteuning van binnenuit
Naast eten en drinken kun je je mond en gebit ook van binnenuit ondersteunen. Bij weinig speeksel wordt het gebit minder goed gereinigd en daardoor sneller kwetsbaar. Voedingsstoffen zoals vitamine D3 en K2 spelen een rol bij het behoud van sterke tanden en gezond tandvlees. Ook wanneer het gebit al tekenen van slijtage of beschadiging vertoont, kan deze ondersteuning helpen om te beschermen wat er nog is.
Door bewust om te gaan met voeding en mondverzorging kun je verdere achteruitgang beperken. Kleine aanpassingen kunnen op de lange termijn een groot verschil maken.
Tot slot
Speeksel wordt vaak onderschat, maar is essentieel voor zowel spijsvertering als mondgezondheid. Door beter te luisteren naar je lichaam en je mond de juiste aandacht te geven, kun je – ongeacht de staat van je gebit – veel betekenen voor je mondgezondheid.
11 dec 2025 | Lucy, Stof tot nadenken
Vreemde geluiden uit de boomhut
Nancy houdt haar hoofd luisterend scheef en loopt naar buiten. Wat hoort ze nu toch? Het vreemde geluid komt uit de boomhut van Tim en Lucy, die haar man Jan en buurman Kees samen hebben gebouwd – half in hun tuin, half in die van de buren.
Lucy en Tim zitten zoals altijd in de hut, maar deze keer klinken hun geluiden vreemd: gesis, kreten, gekke geluidjes. Nancy’s nieuwsgierigheid wint het. Wat hebben de kinderen nu weer bedacht?
“Mama, wij zijn gekkies”
Lucy ziet haar en roept: “Mama, mama, wij zijn gekkies!”
Nancy glimlacht. Dat is geen nieuws, maar ze wil wel weten wat Lucy precies bedoelt. “Lucy, wat bedoel je?”
Lucy’s antwoord maakt het nog niet duidelijk. “Nou mama, die mensen die dingen zeggen waar anderen niets van begrijpen…”
“Uhh… dingen zeggen die…?” vraagt Nancy voorzichtig.
“Als jij en papa het hebben over mensen die boos worden en niet begrijpen wat je bedoelt, dan word je gekkies genoemd.”
Wat bedoel je eigenlijk met gek?
Nancy begint het te begrijpen. Gisteren had ze het met Jan over complotgekkies en hoe makkelijk mensen anderen zo labelen. Ze hadden niet door dat Lucy het had gehoord. Voordat ze reageert, wil Nancy eerst weten wat haar dochter ervan heeft gemaakt.
“En wat heeft dat te maken met de kreten en het gesis?” vraagt ze.
Lucy kijkt haar verbaasd aan. “Dat is toch makkelijk, mama. Nu kan niemand ons begrijpen en zijn wij net als jij en papa ook gekkies.”
Aha. Nancy roept de kinderen naar beneden en gaat samen met hen in het gras zitten. Het is tijd voor een uitleg. Ze haalt diep adem en begint:
Als je denkt dat niemand het wil begrijpen
“Mensen die ‘complotgekkies’ worden genoemd, voeren gewoon gesprekken met woorden die iedereen kan begrijpen. Het verschil is dat anderen het te moeilijk vinden om te luisteren, of geen moeite willen doen om te begrijpen. Ze volgen de radio, tv, lezen de krant en geloven alleen wat daar verteld wordt. Terwijl er ook mensen zijn die meer willen weten. Hoe ziet de andere kant van het verhaal eruit? Klopt het wat er verteld wordt? Waarom mag de ene dokter iets zeggen en de andere niet? Daar moet je moeite voor doen. Veel mensen willen dat niet, en dan is het makkelijk om zulke verhalen af te doen als fantasie. Als je meer ziet en meer hebt onderzocht, kan het zijn dat mensen je een ‘complotgekkie’ noemen.”
De kinderen kijken beteuterd. Hun mooie taalidee lijkt niet te tellen.
Op afstand zie je meer
Lucy gaat liggen en kijkt naar de boomhut. “Mama, als Tim en ik in de boomhut zitten, zien wij toch ook meer? Nu zie ik alleen de onderkant.”
Tim valt haar bij. “Ja, als wij boven zitten, zien wij véél meer.” “Binnen is het soms donker, maar bij de deur is het licht. En bij het raam dat papa heeft gemaakt ook. Als ik net doe of ik een gordijn ben,” zegt Lucy.
Bijna gelijktijdig beginnen de kinderen te lachen. “Het maakt niets uit wat grote mensen denken,” zegt Tim. “Wij zijn nu de super, super, super gekkies!”
Iedereen ziet wat hij ziet
Nancy glimlacht. Heerlijk hoe zij iets lastigs zo eenvoudig weten te maken. Daar kunnen volwassenen nog wat van leren. Waarom elkaar labels geven, als je ook kunt accepteren dat anderen de wereld anders zien?
Nancy staat op en loopt naar binnen, denkend aan een lapje stof om als gordijntjes te gebruiken. Ze kijkt nog één keer naar de boomhut, waar Lucy en Tim boven zitten te lachen, helemaal in hun eigen wereld. Hun spel herinnert haar eraan dat zien meer is dan alleen met je ogen kijken – het gaat om aandacht, nieuwsgierigheid en vragen durven stellen.
Een glimlach verschijnt op haar gezicht. Iedereen loopt zijn eigen pad, ziet wat hij ziet, gelooft wat hij gelooft. En toch… een kleine gedachte blijft hangen, zacht maar krachtig:
De vraag die blijft hangen
“Wie bepaalt eigenlijk wat waar is, en wat geloof jij zelf?”
