Gezonder met Gerda

Gezonder met Gerda

Gezonder met Gerda

Gezonder met Gerda

Wat Naomi’s gebit onthult over stress, voeding en balans

Wat Naomi’s gebit onthult over stress, voeding en balans

Naomi kijkt in de spiegel en slaakt een diepe zucht. Nee, ze wordt niet blij van wat ze ziet. Pas nog kwam ze een foto tegen van vroeger, van toen alles nog heel was. Toen haar gezicht nog recht stond. Ze kan zich nauwelijks voorstellen dat het er ooit weer goed uit zal zien.

Op de foto lacht ze stralend. Met stralend bedoelt ze: een helder, intact gebit. Haar voortanden zijn inmiddels een brug, gelukkig maar. Daardoor oogt de eerste aanblik nog enigszins ‘normaal’. Maar normaal is het natuurlijk niet. Ze heeft nog maar één gave tand in haar mond. Alle andere tanden en kiezen zitten vol met meerdere vullingen. Haar gebit rammelt letterlijk aan alle kanten.

Alleen dit jaar al zijn er meer dan vijfentwintig vullingen uitgevallen. De laatste keer was schrikken: binnen één week braken er stukjes af van twee kiezen. Dat is iets heel anders dan het gebruikelijke pappen-en-nathouden waarbij een vulling simpelweg opnieuw wordt geplaatst.

De gedachte aan een kunstgebit is al voorbijgekomen. Ze wil het niet, maar wat is het alternatief? Zolang alleen de wortels nog goed zijn, is het te doen om te repareren en op te lappen. Maar voor hoe lang? Ze heeft inmiddels twee second opinions gehad. De ene tandarts wilde overal kronen op plaatsen. De andere stelde voor om alle vullingen te verwijderen en haar hele gebit opnieuw op te bouwen. Vooral dat laatste ziet ze niet zitten. Waarom zouden die nieuwe vullingen wel blijven zitten?

Het probleem komt deels van binnenuit. Men zegt dat er aan het Sjögren-syndroom niets te doen is. Maar haar eigen-wijsheid zegt iets anders. Ze heeft nooit klakkeloos geaccepteerd dat iets ‘nu eenmaal zo is’ omdat een arts dat beweert.

Er zijn mogelijkheden

Toch lacht ze naar haar spiegelbeeld. Want wat heeft ze eigenlijk een geluk. Net op het moment dat ze zich moedeloos voelt, vertelt een vriendin haar dat er een biologische tandarts in de buurt zit. Bijna om de hoek.

Ze is er inmiddels geweest. En ja, er zijn mogelijkheden. Mogelijkheden om haar gebit opnieuw op te bouwen met een speciaal type composiet: harder dan wat doorgaans wordt gebruikt en beter bestand tegen haar aandoening.

Hoe je gebit je lichaam beïnvloedt

Wat misschien nog belangrijker is: een deel van haar lichamelijke klachten blijkt samen te hangen met haar slechte gebit. Wie weet dat wakker worden met vastzittende schouders veroorzaakt kan worden door tandenknarsen? Als je kaak de hele nacht in beweging is, heeft dat invloed op de spieren in je nek en schouders. Het hoeft dus niet altijd stress of een verkeerde slaaphouding te zijn.

Ook haar kaak speelt een rol. Wanneer het kaakgewricht kraakt, kan dat betekenen dat de kaak scheef staat. Bij Naomi wordt dit veroorzaakt door een hoektand die niet meer goed staat. Links staat haar gewricht niet goed, en dat blijkt terug te voeren op haar rechter hoektand.

De onderliggende oorzaak van tandenknarsen

Over het algemeen wordt aangenomen dat mensen tandenknarsen door stress. Maar er kan ook een andere, lichamelijke oorzaak zijn. Het lichaam streeft naar balans – ook in de mond.

Wanneer kiezen door vullingen iets lager worden, probeert het lichaam dit te corrigeren. Een van de manieren waarop dat gebeurt, is door tandenknarsen: het lichaam probeert de hoogte van de kiezen weer gelijk te maken. Doordat kiezen steeds lager worden, komt er meer druk te staan op de voor- en hoektanden. Die raken daardoor sneller beschadigd. Als hoektanden beschadigd zijn of scheef gaan staan, kan dit het kaakgewricht ontwrichten.

Oplossingen

Een op maat gemaakt bitje kan het gebit beschermen tegen tandenknarsen. Het zorgt ’s nachts voor meer balans. Een bitje via internet lijkt misschien goedkoper, maar doet in dit geval onvoldoende. Ja, het voorkomt verdere slijtage, maar het herstelt de balans niet.

Ben je een tandenknarser, ga dan in overleg met je tandarts. Soms is de schade nog beperkt, maar voorkomen is beter dan genezen. Had Naomi dit tien jaar eerder geweten, dan was de schade waarschijnlijk veel kleiner geweest.

Genezing van binnenuit

Er is ook een andere benadering: herstel van binnenuit. Suiker speelt hierin een grote rol. Het tast het gebit niet alleen van buitenaf aan, maar beïnvloedt ook processen ín het lichaam. Elke keer dat je suiker eet, wordt je gebit van twee kanten belast.

Als je weet dat tanden en botten uit vergelijkbaar materiaal bestaan, ligt het voor de hand om voor het herstel van je gebit dezelfde stappen te zetten als voor sterke botten. Voeding kan daarin een enorme ondersteunende rol spelen.

Vijf voedingstips die ondersteunen

  1. Schrap toegevoegde suikers zoveel mogelijk.
  2. Stop met het drinken van gepasteuriseerde melk; dit kan de calciumhuishouding negatief beïnvloeden.
  3. Kies zoveel mogelijk voor biologische voeding, omdat deze doorgaans meer voedingsstoffen bevat.
  4. Overweeg supplementen zoals vitamine K2 en D3 ter ondersteuning van bot- en gebitsgezondheid.
  5. Eet regelmatig hard voedsel, zoals noten of rauwe wortels, zodat je gebit actief blijft functioneren.

Naomi weet wat haar te doen staat. Ze besluit alle tips serieus op te volgen. Bij de tandarts laat ze een op maat gemaakt bitje aanmeten en een herstelplan opstellen. Eerst komt ze letterlijk in beweging: sporten, haar lichaam sterker maken.

Later zal ze zich verder verdiepen in emotie-eten en in het herstel van haar mondgezondheid, hoe om te gaan met het gebrek aan speeksel in haar altijd te droge mond.

Speeksel: de stille kracht achter een gezonde mond

Speeksel: de stille kracht achter een gezonde mond

Vandaag zit de frustratie hoog.

Gefrustreerd probeert Naomi met haar tong te smakken. Het is lastig uit te leggen hoe het voelt om nauwelijks speeksel te hebben. Ze herinnert zich nog goed hoe ze ooit met haar vriendinnen de Vierdaagse liep. Op een gegeven moment was praten onmogelijk. Haar tong zat letterlijk vast aan haar gehemelte. Zonder een slokje drinken ging er niets meer. Hoewel het alweer jaren geleden is, voelt het nog steeds dichtbij.

Vandaag voelt het weer een beetje zoals toen. Ze weet dat het deels frustratie is, want zo erg is het gelukkig nooit meer geworden. Mede omdat ze altijd voorbereid is. In haar tas zit standaard Xylimelt. Ze wil eigenlijk niet precies weten wat erin zit, maar tijdens sporten en zingen is dit kleine hulpmiddel voor nu nog nodig.

Ooit zal het anders zijn.
Dat moet kunnen. Toch?
De tijd zal het leren.

 

Haar gedachten dwalen af. Tegenwoordig kan ze bij yoga soms een hele les zonder iets te drinken. Een klein geluk. Daar mag ze vaker bij stilstaan, beseft ze. Toegeven aan frustratie brengt haar niets.

Ze ademt een paar keer diep in en besluit haar gedachten te ordenen. Dat helpt haar altijd. Ze pakt pen en papier en zet op een rij wat ze weet over speeksel en spijsvertering. In gedachten praat ze tegen een vriendin.

De spijsvertering begint in de mond

Wist je dat de spijsvertering al in de mond begint?
Speeksel speelt hierin een cruciale rol. Het bevat enzymen die de vertering op gang brengen en helpt je mond schoon te houden. Elke keer dat je eet of drinkt, legt speeksel een beschermlaagje op je gebit. Het neutraliseert zuren, spoelt voedselresten weg en ondersteunt sterk glazuur. Daardoor kan een gezonde mond veel hebben.

Wat gebeurt er bij te weinig speeksel?

Wanneer er te weinig speeksel is, ontstaat al snel een droge mond. Dat is ongemakkelijk. Minder zichtbaar, maar belangrijker, is dat het gebit kwetsbaarder wordt. Door die droogte is het verleidelijk om de hele dag kleine slokjes water te drinken. Dat lijkt te helpen, maar verdunt juist het beetje speeksel dat er nog is.

Slim omgaan met drinken en eten

Een betere aanpak is om af en toe grotere hoeveelheden water te drinken en daarna een tijd niets. Ook kan het helpen om een klein slokje water even in de mond te houden voordat je het doorslikt. Vetrijke voeding, zoals roomboter, kokosolie of een zachte banaan, kan tijdelijk verlichting geven. Drink bij voorkeur niet direct na het eten, zodat het effect langer aanhoudt.

Iedere mond reageert anders. Wat voor de één prettig is, kan voor de ander juist uitdrogend werken. Zo reageert mijn mond beter op kamillethee dan op groene thee. Het vraagt aandacht en experimenteren om te ontdekken wat voor jou werkt.

Ondersteuning van binnenuit

Naast eten en drinken kun je je mond en gebit ook van binnenuit ondersteunen. Bij weinig speeksel wordt het gebit minder goed gereinigd en daardoor sneller kwetsbaar. Voedingsstoffen zoals vitamine D3 en K2 spelen een rol bij het behoud van sterke tanden en gezond tandvlees. Ook wanneer het gebit al tekenen van slijtage of beschadiging vertoont, kan deze ondersteuning helpen om te beschermen wat er nog is.

Door bewust om te gaan met voeding en mondverzorging kun je verdere achteruitgang beperken. Kleine aanpassingen kunnen op de lange termijn een groot verschil maken.

Tot slot

Speeksel wordt vaak onderschat, maar is essentieel voor zowel spijsvertering als mondgezondheid. Door beter te luisteren naar je lichaam en je mond de juiste aandacht te geven, kun je – ongeacht de staat van je gebit – veel betekenen voor je mondgezondheid.