Vandaag zit de frustratie hoog.

Gefrustreerd probeert Naomi met haar tong te smakken. Het is lastig uit te leggen hoe het voelt om nauwelijks speeksel te hebben. Ze herinnert zich nog goed hoe ze ooit met haar vriendinnen de Vierdaagse liep. Op een gegeven moment was praten onmogelijk. Haar tong zat letterlijk vast aan haar gehemelte. Zonder een slokje drinken ging er niets meer. Hoewel het alweer jaren geleden is, voelt het nog steeds dichtbij.

Vandaag voelt het weer een beetje zoals toen. Ze weet dat het deels frustratie is, want zo erg is het gelukkig nooit meer geworden. Mede omdat ze altijd voorbereid is. In haar tas zit standaard Xylimelt. Ze wil eigenlijk niet precies weten wat erin zit, maar tijdens sporten en zingen is dit kleine hulpmiddel voor nu nog nodig.

Ooit zal het anders zijn.
Dat moet kunnen. Toch?
De tijd zal het leren.

Haar gedachten dwalen af. Tegenwoordig kan ze bij yoga soms een hele les zonder iets te drinken. Een klein geluk. Daar mag ze vaker bij stilstaan, beseft ze. Toegeven aan frustratie brengt haar niets.

Ze ademt een paar keer diep in en besluit haar gedachten te ordenen. Dat helpt haar altijd. Ze pakt pen en papier en zet op een rij wat ze weet over speeksel en spijsvertering. In gedachten praat ze tegen een vriendin.

De spijsvertering begint in de mond

Wist je dat de spijsvertering al in de mond begint?
Speeksel speelt hierin een cruciale rol. Het bevat enzymen die de vertering op gang brengen en helpt je mond schoon te houden. Elke keer dat je eet of drinkt, legt speeksel een beschermlaagje op je gebit. Het neutraliseert zuren, spoelt voedselresten weg en ondersteunt sterk glazuur. Daardoor kan een gezonde mond veel hebben.

Wat gebeurt er bij te weinig speeksel?

Wanneer er te weinig speeksel is, ontstaat al snel een droge mond. Dat is ongemakkelijk. Minder zichtbaar, maar belangrijker, is dat het gebit kwetsbaarder wordt. Door die droogte is het verleidelijk om de hele dag kleine slokjes water te drinken. Dat lijkt te helpen, maar verdunt juist het beetje speeksel dat er nog is.

Slim omgaan met drinken en eten

Een betere aanpak is om af en toe grotere hoeveelheden water te drinken en daarna een tijd niets. Ook kan het helpen om een klein slokje water even in de mond te houden voordat je het doorslikt. Vetrijke voeding, zoals roomboter, kokosolie of een zachte banaan, kan tijdelijk verlichting geven. Drink bij voorkeur niet direct na het eten, zodat het effect langer aanhoudt.

Iedere mond reageert anders. Wat voor de één prettig is, kan voor de ander juist uitdrogend werken. Zo reageert mijn mond beter op kamillethee dan op groene thee. Het vraagt aandacht en experimenteren om te ontdekken wat voor jou werkt.

Ondersteuning van binnenuit

Naast eten en drinken kun je je mond en gebit ook van binnenuit ondersteunen. Bij weinig speeksel wordt het gebit minder goed gereinigd en daardoor sneller kwetsbaar. Voedingsstoffen zoals vitamine D3 en K2 spelen een rol bij het behoud van sterke tanden en gezond tandvlees. Ook wanneer het gebit al tekenen van slijtage of beschadiging vertoont, kan deze ondersteuning helpen om te beschermen wat er nog is.

Door bewust om te gaan met voeding en mondverzorging kun je verdere achteruitgang beperken. Kleine aanpassingen kunnen op de lange termijn een groot verschil maken.

Tot slot

Speeksel wordt vaak onderschat, maar is essentieel voor zowel spijsvertering als mondgezondheid. Door beter te luisteren naar je lichaam en je mond de juiste aandacht te geven, kun je – ongeacht de staat van je gebit – veel betekenen voor je mondgezondheid.